Keuzehulp

De verborgen impact van chronische stress op onze lichamelijke gezondheid

Gepubliceerd:

Er bestaat een belangrijk verschil tussen goede en slechte stress

Stress is een ingewikkeld onderwerp. Iedereen heeft er op een andere manier last van. De duur en ernst van stress hangen daarbij af van interne (fysieke) en externe factoren. Wat verder van belang is; korte perioden van stress zijn in feite goed voor ons. We weten dat dit vreemd klinkt en om het te verduidelijken, moeten we naar de vecht-of-vluchtreactie kijken.

women doing yoga

Wanneer ze oog in oog stonden met een sabeltandtijger hadden onze prehistorische voorouders twee opties. Ze konden blijven staan en vechten of keihard wegrennen. Wij weten wel voor welke optie we zouden kiezen, maar beide opties veroorzaken biologische veranderingen in ons lijf. Ons lichaam krijgt een stoot adrenaline, noradrenaline en cortisol. Het resultaat: meer focus, een hogere hartslag en hogere bloeddruk. Terug naar de huidige tijd. Hoewel de dreiging van vierpotige roofdieren voorbij is, kent de moderne samenleving ook uitdagingen die onze stressreactie op de proef stellen.

Deadlines op het werk, een lastig gesprek, spreken in het openbaar of je schoonouders ontmoeten; al deze zaken veroorzaken mogelijk een stressreactie en stellen onze natuurlijke vecht-of-vluchtreactie in werking. Wegrennen voor je schoonouders is niet raadzaam, maar de extra focus van de stress draagt beslist bij aan het overbruggen van ongemakkelijke stiltes. Als acute stressperiodes goed voor ons zijn, waaruit bestaat slechte stress dan?

Tijdens periodes van aanhoudende stress bouwen we geen chemicaliën op voor snelle focus. In plaats daarvan blijven ze in het lichaam aanwezig en veroorzaken ze angst en verscheidene gezondheidsproblemen. Als je maar lang genoeg gestrest bent, heeft dat ernstige fysieke gevolgen.

Vijf manieren waarop chronische stress ons lichaam schaadt

Je zenuwachtig voelen als je gestrest bent, is natuurlijk. Het is tevens een teken van acute stress. De symptomen van chronische stress houden veel langer aan en bestaan uit ademhalingsmoeilijkheden, duizeligheid, verlies van de geslachtsdrift, pijn op de borst en vermoeidheid.

Mensen die erdoor getroffen zijn, herkennen deze klachten direct. Daarbij is ons fysieke gestel keihard in de weer om de natuurlijke balans te herstellen. Het effect van de chemische onrust, veroorzaakt door chronische stress, breidt zich uit naar cruciale biologische systemen.

Stress veroorzaakt spijsverteringsproblemen

sausages

Die baksteen op je maag voorafgaande aan een stressvolle situatie? Dat zijn je darmen die reageren op de vecht-of-vluchtreactie van je lichaam. Ons spijsverteringsstelsel is een stuk vernuftiger dan je verwacht. Er zijn miljoenen zenuwcellen gehuisvest en stress heeft soms een sterk effect op het maag-darmstelsel.

Brandend maagzuur, misselijkheid, buikloop of constipatie, maar ook spasmes in je oesophagus; al deze klachten komen mogelijk voort uit chronische stress - stress die blijvend is. Als je al lijdt aan een aandoening als het prikkelbare darmsyndroom (PDS) of maagzweren hebt, verergert stress in het ergste geval deze aandoeningen.

Stress leidt tot obesitas

Na een dag hard ploeteren, is het bereiden van een maaltijd wel het laatste waar we zin in hebben. We snakken naar iets vets of zoets. Dit soort voedsel is snel klaar, je voelt je direct een stuk beter en de stress lijkt af te vloeien, tenminste, voor een tijdje. Trek in een vette hap komt niet door luiheid of doordat je niet in staat ben jezelf te beheersen. Het komt namelijk allemaal neer op het beloningssysteem in onze hersenen. Als je iets eet wat je lekker vindt (doorgaans junkfood) maakt ons lichaam dopamine vrij om de opbouw van stress gerelateerde neurochemicaliën te bestrijden.

Je ziet vast wel in waar deze slechte gewoonte op uitdraait. We hebben stress, proppen ons vol met troosteten en de kilo's vliegen eraan. Van het overgewicht krijgen we last van emotionele stress en raken we in een vicieuze cirkel. Stress leidt al snel tot obesitas en dat veroorzaakt op zich ook weer ernstige klachten.

Stress verzwakt het immuunsysteem

broken umbrellas

Ons immuunsysteem is gewend om met stress om te gaan. Als we ziek zijn, ondervindt ons lichaam meer stress en moet het harder werken. Een perfect natuurlijke reactie, want het zorgt ervoor dat infecties en ziektes aangepakt worden, mocht dat nodig zijn. Meestal komt de stress die je ervaart door ziekte hard aan en neemt het na een aantal dagen weer af. Binnen een week of twee begin je je weer normaal te voelen en is de natuurlijke staat van homeostase hersteld. Je immuunsysteem reageert net zoals jij als er een urgente deadline nadert. Je doet meer moeite om het project af te krijgen, waarna je weer in evenwicht komt.

Stel je nu eens voor dat je baas je vraagt het project eerder klaar te hebben. Je staat al aardig onder spanning en nu moet je je krachtsinspanning verdubbelen. De kwaliteit en finesse blijken uiteindelijk ver te zoeken. Je bent niet in staat geweest je uiterste best te doen.

Pas dit nu eens toe op je immuunsysteem. Het mag dan bedoeld zijn om de bloedstroom te verhogen en verantwoordelijk zijn voor onze ontstekingsreactie als we gestrest zijn, maar alleen op de korte termijn. Chronische stress verzwakt ons immuunsysteem zodanig dat het niet meer efficiënt functioneert. Op de site van de NCBI is een artikel gepubliceerd waarin de auteurs concluderen dat klinisch onderzoek naar de effecten van stress op ontstekingen heeft aangetoond dat de blootstelling aan stress de waarschijnlijkheid op het ontwikkelen van een ziekte doet toenemen.

Zenuwstelsel problemen

De implicaties van een toegenomen ontstekingsreactie reiken verder dan ons immuunsysteem. Ook ons zenuwstelsel heeft flink te lijden. Het Koreaanse Department of Psychiatry heeft ontdekt dat stress de bloedspiegel van pro-inflammatoire cytokine doet toenemen. Cytokinen treden op als boodschappers die de cellen vertellen wat ze moeten doen in geval van een ziekte of infectie. Hoewel een ontstekingsreactie nodig is om met deze issues om te gaan, is de toename van pro-inflammatoire cytokinen in verband gebracht met het ontwikkelen van hartziekten, diabetes en bepaalde soorten kanker. Voor een compleet overzicht van cytokinen en waarom ze belangrijk zijn, verwijzen we graag naar ons blog over chronische ontstekingen.

Hart- en vaatziekten

Naast onze hersenen is ons hart waarschijnlijk het belangrijkste orgaan in ons lichaam. Ervoor zorgen dat het in optimale conditie blijft, is essentieel voor een lang en gezond leven. Helaas heeft chronische stress aanzienlijke gevolgen voor het goed functioneren van ons hart.

Gebruikmakende van verschillende wetenschappelijke bronnen bespreekt een artikel, te lezen in Nature: International Weekly Journal of Science, het directe verband tussen psychologische stress en hart- en vaatziekten. De belangrijkste bevindingen van het onderzoek zijn: "Psychologische stress draagt bij aan hart- en vaatziekten in verscheidene stadia" en "chronische stress op het werk en in het privéleven zijn in verband gebracht met een toename van 40-50% van het risico op coronaire hartziekten".

...chronische stress op het werk en in het privéleven zijn in verband gebracht met een toename van 40-50% van het risico op coronaire hartziekten.

Omgaan met chronische stress - de BAMA methode

De nadelige gevolgen van chronische stress zijn zeer omvangrijk. Belangrijke organen raken aangetast, het leidt tot gewichtstoename en heeft consequenties voor onze weerstand tegen ziekte. Goed omgaan met stress is dus hartstikke belangrijk. De BAMA methode is een eersteklas aanpak voor stressvermindering. Door je te focussen op je lichaam, bewustzijn, geest en kunst, verminder je stress (wat wetenschappelijk is bewezen). Om BAMA eenvoudig toe te passen, hebben we de grondbeginselen ervan voor je uiteengezet. Hier vind je er meer over.

Gelukkig is het op veel manieren mogelijk om stressvermindering te stimuleren. Denk aan lichaamsbeweging, creativiteit, natuurlijk eten, gezonde voeding en deelnemen aan sociale activiteiten. Het is belangrijk dat je weet dat chronische stress geen invloed hoeft te hebben op je leven. Het belangrijkste is dat je inzicht hebt in hoe de vecht-of-vluchtreactie werkt en dat je die in je voordeel kunt aanwenden.