Keuzehulp

Inzicht In Chronische Ontstekingen - De Sleutel Tot Het Voorkomen Van Alle Welvaartsziektes

Last updated:

Gepubliceerd:

Chronische ontstekingen—het grote probleem dat niet wordt onderkend

Diabetes, een hoge bloeddruk, hartziekten, reumatische artritis, zelfs kanker; ze hebben allemaal een ding gemeen: een chronische ontsteking. We weten nog steeds niet wat de precieze oorzaak is van deze aandoeningen. Maar de wetenschap vermoedt dat chronische ontstekingen bijdragen aan het ontstaan ervan. Een chronische ontsteking ontstaat als er sprake is van een opstapeling van ontstekingscellen die actief blijven als een infectie voorbij is of bestreden. We leggen het hieronder uit.

We beginnen met onze ontstekingsreactie. Stel dat je een schram oploopt aan je been, je enkel verstuikt of een zere keel krijgt. In alle gevallen zwelt het gebied rondom het letsel op. Het wordt gevuld met bloed en voelt warm aan; onze ontstekingsreactie. Ons lichaam stuurt witte bloedcellen, vocht en proteïnen naar dat deel dat moet worden gerepareerd.

Als je auto beschadigd raakt, dan wordt die in de garage gerepareerd. Wanneer ons lichaam schade oploopt, dan helpt ons immuunsysteem bij elke mogelijke infectie. Een laag ontstekingsniveau duiden we aan als “suboptimale gezondheid”. Je voelt je niet optimaal als je lichaam energie steekt in de bestrijding van een infectie.

beeld van vermoeide vrouwen

Wat is een chronische ontsteking?

Als de schade is bestreden en het risico op een infectie voorbij is, sterven de witte bloedcellen af of gaan ze weer doen wat ze daarvoor deden; klaarstaan bij nieuw letsel. Een chronische ontsteking ontstaat als de infectie niet overgaat. Of als de cellen die hebben geholpen bij de bestrijding ‘in de war’ raken en zich niet verspreiden. Dat veroorzaakt een opstapeling.

Witte bloedcellen die arriveren op de plaats van het letsel zijn geprogrammeerd om de ontsteking te bestrijden. Ze schakelen alle beschadigde of geïnfecteerde cellen uit, zoals zou moeten. Maar als de infectie eenmaal is bestreden en de vele witte bloedcellen niet weggaan, dan kunnen ze gezonde cellen aan gaan vallen. Door de blijvende opstapeling denkt ons immuunsysteem dat er nog steeds een probleem is. Daardoor worden de witte bloedcellen overijverig.

In een dergelijk scenario heb je te maken met het begin van een chronische ontsteking. Als er geen remedie volgt, kunnen de cellen nog verder uit hun slof schieten. Ze kunnen dan bijdragen aan de ontwikkeling van bepaalde soorten kanker of de andere ziekten van hierboven.

Cytokinen, een tweesnijdend zwaard

Je vraagt je misschien af waardoor de cellen in de war raken of waarom ze gezonde cellen aanvallen. Dat komt door cytokinen.

Cytokinen zijn kleine proteïne cellen die berichten afleveren aan diverse cellen, waaronder witte bloedcellen. Ze zijn bij bijna elk biologisch proces aanwezig, maar spelen vooral een grote rol in ons immuunsysteem. Cytokinen kunnen worden onderverdeeld in twee kampen: pro-inflammatoire en anti-inflammatoire cytokinen. Voor een goed werkend immuunsysteem is de juiste balans essentieel. Bedenk dat als er geen ontstekingsreactie zou zijn, we een infectie of virus niet zouden kunnen bestrijden.

Afhankelijk van het kamp, leveren cytokinen een boodschap af die de witte bloedcellen vertelt hoe ze moeten reageren. Bij een overproductie van pro-inflammatoire cytokinen ontstaat een scenario waarin de witte bloedcellen overijverig worden. Ze gaan dan gezonde cellen aanvallen. De witte bloedcellen raken in de war en blijven denken dat er een infectie is die ze moeten bestrijden, terwijl dat niet zo is.

Als er te veel anti-inflammatoire cytokinen aanwezig zijn, kan ons lichaam niet effectief tegen een virus of infectie vechten. Om gezond te zijn, heb je een balans van cytokinen nodig. Daarmee weet ons immuunsysteem wanneer er actie is vereist, maar ook wanneer dat niet meer het geval is.

De infographic hieronder geeft een overzicht van wat er kan gebeuren als je teveel pro-inflammatoire cytokinen hebt, de balans precies goed is of als er een opstapeling plaatsvindt van anti-inflammatoire cytokinen.

chronische inflammatie infographic

Chronische ontstekingen—het verborgen goede nieuws

Chronische ontstekingen lijken behoorlijk angstaanjagend, zeker omdat ze mogelijk de voorbode zijn van ernstige ziekten. De Wereldgezondheidsorganisatie markeert dergelijke ziektes als de grootste bedreiging voor de menselijke gezondheid. Verwacht wordt dat het verband tussen chronische ziekten en chronische ontstekingen de komende 30 jaar verder versterkt, waarbij miljoenen mensen ermee te maken krijgen.

Maar geen paniek!

We weten dus dat chronische ontstekingen diabetes, hartziekten, artritis en allergieën kunnen veroorzaken. Dat betekent dat de bestrijding ervan misschien kan voorkomen dat deze aandoeningen ooit nog voorkomen. Is de diagnose voor diabetes of een hartziekte eenmaal gesteld? Dan kan een behandeling ongelooflijk lastig zijn. Een chronische ontsteking is echter veel makkelijker beheersbaar.

Ons voedingspatroon heeft enorm veel invloed op de productie van pro-inflammatoire en anti-inflammatoire cytokinen, die onze cellen vertellen wat ze moeten doen. Door onze gezondheid te verbeteren met de juiste voedingsmiddelen, kunnen we voor balans zorgen. Daardoor kunnen we effectief vechten tegen het risico op een chronische ontsteking.

Voedsel dat je moet vermijden

Probeer de volgende soorten voedsel te vermijden voor het beste resultaat. Een beperkte consumptie is echter ook al gunstig. Elk van deze voedingsmiddelen veroorzaakt een ontstekingsreactie:

• Gefrituurd voedsel: Bijvoorbeeld patat, kip en uienringen
• Geraffineerde koolhydraten: Wit brood, bepaalde soorten pasta en gebak
• Frisdrank: Alle drankjes die met suiker worden gezoet
• Rood vlees: Steaks vallen onder deze categorie, maar dat geldt ook voor verwerkt vlees, zoals hotdogs en ingeblikt voedsel
• Margarine of reuzel

Voedsel dat je wel moet eten

De volgende voedingsmiddelen zijn gunstig voor onze gezondheid en helpen ons lichaam om effectief te ontgiften. Deze voeding kun je eten als onderdeel van een ontstekingsremmend voedselpatroon. Als vuistregel voor een gezonde balans geldt dat je eet als onze prehistorische voorouders. Dit wordt ook wel het paleodieet genoemd. Het gaat erom dat je natuurlijk voedsel eet dat grotmensen konden bejagen of verzamelen. De voedingswaren hebben stuk voor stuk ontstekingsremmende effecten:

• Tomaten
• Noten: Bijvoorbeeld walnoten en amandelen
• Vette vis: Soorten die rijk zijn aan omega 3, zoals makreel, tonijn en zalm
• Fruit: Sinaasappels, kersen, aardbeien of bosbessen
• Olijfolie
• Hennepzaadolie

afbeelding van hennepzaad en hennepzaadolie

Hennep als voedingsstof, het nieuwe licht

De laatste suggestie, hennepzaadolie, is erg belangrijk. Hennep wordt al eeuwenlang erkend als traditioneel geneesmiddel tegen ontstekingen. Maar ondanks het wijdverbreide gebruik, heeft de moderne geneeskunde de werking nog niet kunnen verifiëren. Het toeval is dat veel kruidengeneesmiddelen worden gebruikt tegen ontstekingen. Ze hebben het dan ook allemaal in zich om een chronische ontsteking te bestrijden.

Op dit moment heeft de moderne geneeskunde de potentie van hennep bij de behandeling van ontstekingen nog niet bevestigd. Maar dat kan zomaar veranderen. Er zijn momenteel veel onderzoeksprojecten gaande waarin wordt vastgelegd hoe cannabinoïden—chemische bestanddelen uit hennep—inwerken op ons endocannabinoïde systeem (ECS). Ons ECS is een regulerend systeem in ons lichaam. Het is verbonden aan delen in onze hersenen, vitale organen en ons centraal zenuwstelsel. De interactie tussen de twee kan weleens de sleutel zijn tot de ontstekingsremmende werking van hennep.

Er wordt steeds meer onderzoek gedaan naar de medicinale werking van hennep. De mogelijkheid dat het bijdraagt aan de behandeling van ontstekingen wordt dan ook groter en groter. Hopelijk bewijst de moderne geneeskunde wat traditionele geneesmiddelen al jaren proberen te zeggen.